Reykjadalsá í Suður-Þingeyjarsýslu
Aðaldalur sem Laxá í Aðaldal er kennd við deilist til suðurs í tvo dali, sem heita Laxárdalur og Reykjadalur. Um dalina renna Laxá og Reykjadalsá sem sameinast stuttu fyrir neðan virkjanirnar sem loka minni Laxárdals. Sá hluti Reykjadalsár sem nær frá Vestmannsvatni og norður að ósi við Laxá er nefndur Eyvindarlækur.
Reykjadalsá á upptök sín að hluta til í Másvatni upp á Mývatnsheiði en að hluta til sunnar á heiðunum við rætur Reykjadals. Alls er veiðisvæði árinnar um 35 km á lengd og er það veitt með 6 stöngum. Það er því óhætt að segja að það sé rúmt um veiðimenn og nánast ómögulegt að fara yfir allt veiðisvæðið í þriggja daga veiðitúr svo vel sé. Nýtt veiðihús sem rúmar 8-12 manns var byggt við ánna árið 2004 og er almennt mjög vel af því látið.
Stangveiðar hafa verið stundaðar í Reykjadalsá í marga áratugi. Lýsingar Stefáns heitins Jónssonar á laxveiðum í dalnum eru löngu orðnar sígildar en laxveiði í ánni var oft á tíðum góð á árum áður. Sennilega hefur hún náð 1000 löxum þegar best lét en hefur undanfarin ár verið á bilinu 100-200 laxar. En það er ekki bara lax sem menn eru á höttunum eftir í Reykjadalsá. Þar veiðast ár hvert þúsundir urriða sem gefur ákveðna hugmynd um hversu frjósöm áin er. Mikið af þessum urriða er að sönnu smáfiskur en urriðar allt að 8 pundum hafa þó fengist í ánni. Á neðsta svæði árinnar (svæði 1) þar sem hún er lygnust má einnig finna nokkuð af bleikju.
Árið 2003 tók Pétur Pétursson ánna á leigu og skyldaði sleppingar á laxi eins hann gerði í Vatnsdalsá árið 1997. Það er von manna að með þessu fyrirkomulagi fái laxastofn árinnar möguleika á að ná fyrri hæðum. Það er rétt að minna veiðimenn sem halda til veiða í Reykjadal í fyrsta sinn, á að þar gildir að létta búnaðinn sinn eins og kostur er. Stangir fyrir línur 3-5 eiga þarna vel við og fáir veiðistaðir bera annað en flotlínu. Þokkalegt kort af ánni má finna á vefnum www.vatnsdalsa.is.
Veiðisvæði
Það er ákveðin hefð fyrir því að skipta ánni upp í þrjú veiðisvæði. Svæði 1, nær frá ósnum við Laxá til norðurs að brú yfir ánna hjá Ökrum til suðurs. Svæði 2 nær svo upp að ræsi á þjóðvegi 1 innarlega í Reykjadal en þar fyrir ofan tekur við gil sem tilheyrir svæði 3. Það svæði endar í fossi ca. 2 km sunnan við bæinn Stafn, sem blasir við frá þjóðvegi eitt þegar ekið er upp á heiðina inn úr dalnum í átt að Mývatni.
Hér á eftir verður farið stuttulega yfir nokkra af helstu veiðistöðum árinnar en þessi lýsing er engan veginn tæmandi. Byrjað verður að lýsa veiðistöðum á efsta svæðinu (svæði 3) en þaðan verður áin stikuð í átt að ósnum við Laxá. Almennt má segja að silungur veiðist hvar sem er í ánni en hér verða fyrst og fremst nefndir til sögunnar þeir staðir sem halda laxi.
Svæði 3 - Gilið
Þegar lagt er af stað til veiða í gilinu þá er keyra menn oft upp á Mývatnsheiðina og svo inn afleggjarann að Víðum og ganga þaðan annað hvort upp eða niður gilið. Þá getur það verið skynsamlegt ef menn hafa tvo bíla til umráða að skilja annan eftir upp á heiði við Víðar eða jafnvel hinum megin við ánn við bæinn Stafn og veiða sig niður gilið í áttina að hinum bílnum eða öfugt allt eftir því hvað hentar mönnum. Undirritaður hefur haft það fyrir sið að leggja bílnum á stæðinu við gömlu brúna á þjóðvegi eitt og ganga upp gilið. Þá má veiða ánna andstreymis hvort heldur sem er að reynt er við lax eða silung. Sama leið er þá gengin til baka niður gilið að loknum veiðum en það er allt niður í móti og til þess að gera auðvelt yfirferðar. Á þennan hátt losnar maður við að príla upp úr gilinu en á köflum er það bratt og því þarf að velja uppgöngustaði af varkárni.
Gilið er mjög spennandi veiðisvæði þar sem skiptast á grunnar breiður og pollar þar sem víða er hægt að finna fisk. Þegar kemur fram á sumarið þá getur áin verið orðin vatnslítil og óveiðileg en fiskur er alltaf í verulegu magni á þessu svæði. Hér hafa evrópskir þurrfluguveiðimenn oft sett í ævintýralega veiði og reyndar er mælt með þeirri veiðiaðferð í Reykjadal í litlu vatni. Þegar fljótandi agni er beitt við þessi skilyrði þá breytist áin skyndilega í eitt stórt veiðisvæði því hvergi er hætta á að festa í botni. Þá kemst maður að því að fiskur liggur á ótrúlegustu stöðum. Allir speglar fyrir framan og aftan steina sem standa upp úr vatninu eru líklegir til að geyma fisk.
Almennt séð má segja að það sé lítið um augljósa laxahylji á svæði 3. En þó eru þar nokkrir staðir sem geta haldið laxi þegar líður á sumarið. Helst eru það Raflínustrengur og hylurinn fyrir neðan Hrafnakrók þar sem áin sameinast fyrir neðan hólmann. Það er lúmskur staður sem geymir allaf a.mk. silung. Þar fyrir utan hafa verið skráðir laxar á veiðistaði eins og Brúarhyl undir gömlu brúnni við þjóðveg 1 en það má furðu sæta því þetta er vatnslítill staður. En það er alltaf hægt að rekast á lax ofar í gilinu en það getur verið erfitt að eiga við hann þegar vatn er lítið.
Svæði 2-Dalurinn
Efsti veiðstaðurinn sem eitthvað kveður að er við sjálf svæðamörkin, en það er hylurinn fyrir neðan ræsið yfir þjóðveg eitt. Þessi staður lætur lítið yfir sér en þar getur legið slæðingur af laxi þegar kemur fram í ágúst. Menn geta valið að veiða sig annað hvort upp ánna og þá inn og í gegnum rörið, en þetta er allt vætt ef ekki er mikið í ánni. Þá er einnig hægt að fara hefðbundna leið að þessu og byrja fyrir ofan rörið og veiða sig þá leiðina í gegn. Hér er hægt að mæla með stuttum stöngum til þess að hafa pláss til þess að athafna sig þegar farið er í gegnum rörið.
Næsti staður sem vert er að reyna er Bjargstrengur sem er ca. 100 m neðan við ræsið en staðinn er líka auðvelt að finna frá þjóðveginum, því hann er beint fyrir neðan kjarrið sem vex í hlíðinni hjá eyðibýlinu sem þarna blasir við. Bjargstrengur er vandveiddur því straumurinn í honum hentar illa fyrir flugu sem kastað er andstreymis. Þegar staðurinn er hins vegar veiddur forstreymis þá blasir veiðimaður við fiskinum. Ef sú leið er valin er hægt að mæla með að menn haldi sig vel fyrir ofan staðinn og veiði langt niður fyrir sig.
Um það bil 1 km fyrir neðan Bjargstreng er frægur staður sem heitir því sérstaka nafni Syðsta-lág. Það er næsta víst að ef lax er farinn að ganga upp fyrir Laugar að þá er lax á þessum stað. Það eru mýmörg dæmi þess að menn hafi kastað á þennan stað heilum og hálfum fluguboxum án þess að verða varir einungis til þess að hlusta á veiðifélagana segja sögur af því að þeir hafi landað þar fiski stuttu seinna. Árið 2006 fékkst þarna 96 sm fiskur á gárutúpu sem kastað var með stöng fyrir línu nr. 3. Þá hafði veiðimaðurinn prófað allar hefðbundnar flugur og var að pakka saman þegar hann sá sporðblöðku í straumnum við hliðina á sér. Það tók 40 mínútur að landa þessum fiski þó að staðurinn sé lítill. Það eru staðir á leiðinni niður í Fosspollana sem vert er að kasta á sérstaklega ef gott vatn er í ánni. Beygjurnar fyrir neðan Syðstu-lág geta verið stútfullar af urriða en færri sögum fer þó af laxveiði á þessum stöðum.
Horft niður á brotið við Syðstu-lág. Ljósmynd: Sveinn Rúnar Grímarsson.
Stóri Fosspollur sem er ca. 2 km neðan við Syðstu-lág er einn af aðal stöðunum í ánni. Þar má finna lax allt tímabilið. Það virðist gilda einu hvort kastað er í Fosspollinn ofan frá klöppunum eða frá eyrinni sem lokar fossbreiðunni. Báðar þessar aðferðir gefa lax. Oft liggur lax alveg undir hvítfissinu en þetta á sérstaklega við þegar lítið vatn er í ánni. Þá er ágætt að kasta agninu andstreymis upp á klappirnar og draga rólega fram af ef menn ætla að reyna við þessa fiska. Ekki vanmeta hvaða áhrif kúluhaus af hentugri þyngd getur haft þarna. Laxinn tekur púpurnar engu síður en aðrar flugur. Rétt fyrir ofan Stóra Fosspoll eru staðir sem kallast Efri Fosspollur og Breiða en fyrir neðan Stóra Fosspoll er fallegur veiðistaður sem kallast Bjarghylur. Allir þessir staðir geyma urriða og stöku lax.
Horft upp flúðirnar fyrir ofan Stóra Fosspoll. Ljósmynd: Þórunn Helgadóttir.
Ullarpollur er ca. 1 km fyrir neðan Fosspollana en þetta er stór staður á mælikvarða Reykjadalsár. Til þess að komast að staðnum þarf að keyra niður tún á móts við yfirgefna byggingu á austurbakka árinnar. Í góðu vatni þá getur lax legið víða í hylnum en þegar lítið vatn er í ánni þá er lax helst að finna alveg efst í hylnum. Við þá fiska getur verið erfitt að eiga því þeir liggja þá oftast nær á nokkru dýpi í mjórri rennu þar sem rennur inn í hylinn.
Á leiðinni niður að Laugum má finna fullt af stöðum sem geyma urriða en lax er helst að finna í Fjóspolli á móts við bæinn Hjalla og svo Stórulaugarpolli spölkorn fyrir neðan Laugar. Á árum áður þá var Stórulaugarpollur einn af aðalstöðum árinnar. Þó staðurinn sé vissulega veiðilegur í dag þá virðist hann vera orðinn það grunnur að hann heldur illa laxi en áður fyrr var þetta djúpur dammur. Það veiðast þó yfirleitt einhverjir laxar þarna á hverju sumri og því vel þess virði að kíkja þangað, þó ekki væri nema til þess að renna eftir urriða í strengjunum fyrir ofan veiðistaðinn.
Nokkru fyrir neðan Laugar er að finna tvo staði sem kallast Illakelda og Halldórshylur. Þarna er áin orðin tiltölulega lygn og frekar óspennandi til veiða en af einhverjum ástæðum þá safnast yfirleitt á þessa tvo staði mikið magn af laxi þegar líða tekur á tímabilið. Stundum er svo mikið af honum að þeir liggja á öllu svæðinu á milli veiðistaðanna. Þegar þannig árar þá er líka að hægt að finna lax á svæðinu fyrir ofan Illukeldu. Illakelda og Halldórshylur eru að öllu jöfnu þeir staðir ásamt Stóra Fosspolli sem gefa flesta laxa ár hvert. En þessir hyljir henta ekki smekk allra. Menn annað hvort elska þá eða hata, en það er engu logið um magnið af fiski á þessum stöðum.
Lax þreyttur í Halldórshyl. Ljósmynd Sveinn Rúnar Grímarsson.
Laxi sleppt í Halldórshyl. Ljósmynd: Sveinn Rúnar Grímarsson.
Þegar menn hafa lokið veiðum í Halldórshyl þá er sjálfsagt að eyða nokkrum köstum í Ármótin þar sem Seljadalsáin rennur út í Reykjadalsá. Sá hylur gefur stundum lax en eins má dunda sér við silungsveiðar á stöðunum þar fyrir neðan en þar eykst hraðinn á vatninu á stuttum kafla. Rennsli á fluguna er flestum að skapi sem hafa eytt tíma við reyna að gefa flugunni líf í Halldórshyl og Illukeldu.
Svæði 1-Flatlendið
Svæðið frá Ármótum og niður að Pálmholti er ekki mikið stundað en þar er engu að síður töluvert af silungi. Þessu ræður að einhverju leyti lakara aðgengi að ánni en víðast annars staðar en sjálfsagt líka að áin þykir ekki eins spennandi á þessum hluta vegna þess hversu straumurinn er hægur.
Við bæinn Pálmholt rétt sunnan við Vestmannsvatn er að finna nokkra staði í ánni sem geyma mikið af silungi og alltaf eitthvað af laxi. Þetta eru staðirnir: Kúavað, Pálmholtshylur og Mayershorn. Samkvæmt staðkunnugum byrjar laxinn á að ganga upp úr Laxá í Vestmannsvatn og bíður þar eftir hagstæðum gönguskilkyrðum. Af þeim sökum eru staðirnir í kringum Pálmholt líklegir til þess að geyma lax sem eru að kanna möguleikana á áframhaldandi ferðalagi fyrst á göngutímanum.
Þar sem rennur út úr Vestmannsvatni til norðurs er staður sem nefnist Strákabryggja. Þarna er áin lygn en örlítið brot í straumnum myndar þarna fantagóðan veiðistað. Lax liggur þarna bæði fyrir ofan brotið en eins í straumröstinni fyrir neðan það. Þarna er að öllu jöfnu líka góð urriðaveiði. Reyndar er tímanum ágætlega varið í að veiða sig með straumflugu niður að næsta stað fyrir neðan sem heitir Skurðbrot. Sá staður gefur stundum lax en á leiðinni þangað er líklegt að þokkalegur veiðimaður setji í töluvert af silungi.
Í framhaldi af þessu þá rennur áinn í gegnum tvö vötn á þessu svæði. Þau heita Sýrnesvatn og Mýrlaugsstaðavatn. Áin er lítið stunduð í kringum vötnin og ræður þar mestu erfitt aðgengi, en það er helst að menn reyni staðina í kringum brúna á afleggjaranum að Laxárvirkjun. Fyrir ofan brúnna fellur áin sitt hvoru megin við hólma. Fyrir neðan hólmann og að brúnni er oft svo mikið af urriða að áin hreinlega sýður þegar fluga er komin á kreik. Oftast er þetta þó smáfiskur en einn og einn vænni leynist þar innan um.
Horft á átt til Aðaldals frá brúnni yfir Eyvindarlæk. Ljósmynd: Sveinn Rúnar Grímarsson.
Fyrir neðan brúnna og niður að ósnum við Laxá minnir áin helst á síki með takmörkuðum straumi. Á vorin er nokkuð algengt að menn eyði tíma sínum í að veiða sig niður að Laxá en vegalendin er kannski rúmur kílómeter. Um þennan hluta af ánni segja kunnugir að finna megi væna urriða á vorin.
Læt ég hér með lokið þessari stuttu umfjöllun um perluna í Reykjadal.
Benedikt Helgason
Veiðimenn ráða ráðum sínum við Illukeldu. Ljósmynd: Þórunn Helgadóttir.
|
|